Antik kaynaklar bugünkü Bursa´nın kurucusunu I.Prusias (M.Ö.232-192) olarak göstermektedir. Kartaca Kralı Hannibal, Roma İmparatorluğu ile yaptığı savaşı kaybedince, birlikleriyle beraber I.Prusias´a sığınır. Burada zafer kazanan bir komutan gibi karşılanıp, saygı görür. Bu yakınlığa karşılık olarak Hannibal emrindeki askerlerle bir şehir inşa eder. Buna Prusias´ın adını verip ona armağan eder. Kurulduğunda bugünkü hisar içinde olan şehir, günümüzün bir mahallesi kadardı. Bithynia krallık dönemine ait tümülüs´te M.Ö.II yüzyıla ait çok önemli belgeler bulunmuştur.

Roma İmparatorluğu zamanında (Prusa ad Olympium) Uludağ Bursa´sı adını alan şehirde o döneme ait mermerden bir kadın heykeli ve ostotek bulunmuştur.

İmparator Justinianus (527-565) zamanında Pythia´da (Çekirge´de) yeni hamamlar yaptırılmıştır. 1935 yılında Hisar içinde tonozlu odalar bulunmuştur. Hisar içinde, Yer Kapı´da bulunmuş erken Bizans devrine ait taban mozaiği, önemli arkeolojik kalıntılardandır. Tophane´de Bizans döneminden bir şapel ve manastıra ait mozaikler bulunmaktadır.

Prusa (Bursa) 1204-1261 yılları arasında Nikaia´a (İznik)´e bağlı sönük bir tekfurluk olarak yaşamını sürdürdü.

Bugün ülkemizin en zengin Bizans devri mezar stelleri ve çeşitli mimari eser parçaları, seramikler, sikkeler Bursa Arkeloji Müzesi´nde sergilenmektedir.
Selçuklu İmparatorluğu´nun zayıflayıp dağılmaya başlaması üzerine kurulan Anadolu beylikleri içinde kısa zamanda gelişen Osmanlı Beyliği, çevresindeki tekfurlukları alarak, güçlenip büyüdü. 1299 yılında İnegöl, Bilecik, Yenişehir ve İznik çevresi beylik topraklarına katıldı.
Osman Gazi´nin bu başarıları karşısında kuşkuya düşen Bursa tekfuru Atranos, Kestel ve Kite tekfurlarının güçleri ve Bizans´tan gelen yardım ile Koyunhisar´da Osmanlı ordusu ile karşılaştılar. 1301´deki bu savaşı Osman Bey´in kuvvetleri kazandı. 1307 yılında Osman Bey komutasındaki Osmanlı ordusu, birlik halinde olan tekfurların bu tutumu üzerine Bursa´yı kuşattı. Uzun süren bu kuşatma sırasında rahatsızlanan Osman Bey kuşatmanın idaresini oğlu Orhan Bey´e bırakarak Yenişehir´e gitti.

1321 yılında Mudanya, Gemlik ve Orhaneli Osmanlı topraklarına katılarak, Bursa kuşatması daraltıldı. 6 Nisan 1326 tarihinde Orhan Bey şehri teslim aldı. Bursa´nın alınması Osmanlı Beyliği için dönüm noktası olmuştur.